Hızlı Erişim


Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


Özet


GELENEKSEL MARDİN’DEN YENİ MARDİN’E: AYRIŞMA, KİMLİKSİZLEŞME, AİDİYETSİZLİK

Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış ve tarihi dokusunu önemli ölçüde koruyan nadir kentlerden olan Mardin ile kentin kuzeybatısındaki, bulunduğu yöre hakkında hiçbir bilgi taşımayan, kimlik değeri olmayan yeni yapılaşma arasındaki ayrışma, kimliksizleşme, aidiyetsizlik ilişkisine dikkat çekmek ve geçmişten referans alınması gerekliliğini vurgulamaktır. Yöntem olarak geniş kapsamlı literatür taraması yapılmış, kentte yaşayanlar ile görüşülmüş, yerinde analizler yapılmış, önemli alanlar fotoğraflanmış ve şematik çizimlere yer verilmiştir. Mardin’in tarihi ve kentsel gelişimi imajlar ile anlatılmaya çalışılmış kentin önemli yol ağı ve kent strüktürünü oluşturan ana cadde ve ana cadde üzerinde yer alan kamusal yapılara yer verilmiştir. Bulgular: Kent, bulunduğu coğrafyanın fiziki özelliklerinin yanı sıra bizzat toplumun kendisinden beslenmiştir. Barındırdığı toplumun yaşam tarzı, kültürü, dini pratikleri, aile yapısı, ekonomik varlığı tarafından şekillendirilmiştir. Toplumun ihtiyaçlarına cevap veren, her ailenin ihtiyacına göre şekillenen yapılar ile özelleşen mekanlar üretilmiştir. Kent ölçeğinde incelendiğinde yapılar birbirine göre farklılaşan ama birbirlerine atıfta bulunarak bir bütün olarak uyum içinde gelişmiştir. Yapılar tekil olarak kendi içlerinde özelleşse de bu özelleşmeyi çevresindeki yapılara saygılı bir gelişim göstererek gerçekleştirmiştir. Dağ yamacına kurulmuş olan kentte yapılar komşu yapının güneşini, rüzgarını, manzarasını engellemeyecek şekilde kademelenerek bir bütünün parçası haline gelmiştir. 1960’lı yıllardan sonra ise tarihi doku sınırları dışında yeni Mardin gelişmeye başlamıştır. Hızlı bir şekilde gelişim gösteren yeni kent eski kent dokusundan herhangi bir referans almamıştır. Böylelikle, bulunduğu toplumun yapısını yansıtmayan, o yıllarda gelişim gösteren bütün kentlerin benzeri bir kent ortaya çıkmıştır. Sonuç: Dokusunu başarılı bir şekilde korumayı sürdürmekte olan Mardin, bir takım olumsuzluklara rağmen yaşayanların kimliklerini yansıtan bir yapılaşma örneği sergilemektedir. Bu yönüyle mimarlık tarihi açısından değerli olan bu mekansal kurgu korunmalı; bugünün ve geleceğin mimarlığı için referans alınmalıdır.



Anahtar Kelimeler
Anahtar Kelimeler: Mekansal yapı, Toplumsal yapı, Eski Mardin, Yeni Mardin, Mimari Kimlik

Kaynakça KAYNAKÇA Alioğlu, E. F. (1993). Koruma Konusunda Genelleştirilmiş Yaklaşımlar ve Mardin Örneği. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 36(1-2), 263-280. s. 264. Alioğlu, E. F. (2003). Mardin: Şehir Dokusu ve Evler (2. b.). İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı. s. 44. Arslan, H., & Karadoğan, S. (2007). Mardin Şehrinin Situasyonu ve Yer Seçiminde Etkili Olan Coğrafi Faktörler. İ. Özcoşar (Dü.) içinde, Makalelerle Mardin (Cilt 2: Ekonomi-Nüfus, Kentsel Yapı, s. 205-232). İstanbul. s. 226-227. Aru, K. A. (1998). Türk Kenti: Türk Kent Dokularının İncelenmesine ve Bugünkü Koşullar içinde Değerlendirilmesine İlişkin Yöntem Araştırması. İstanbul: Yapı Endüstri Merkezi Yayınları. s. 129; 130; 151. Aydemir, Ş. (2004). Kentsel Arazi Kullanım Modelleri Ve Fiziksel Gelişme Formlar. Ş. Aydemir, S. Erkonak Aydemir, D. Şen Beyazlı, N. Ökten, A. M. Öksüz, C. Sancar, . . . Y. Aydın Türk içinde, Kentsel Alanların Planlanması ve Tasarımı (s. 119-140). Trabzon: Akademi Kitabevi. s. 126. Aydın, S., Ünsal, S., Emiroğlu, K., & Özen, O. (2000). Mardin: Aşiret-Cemaat-Devlet. İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı Yayınları. S. 48-100. Dalkılıç, N., & Aksulu, I. (2004). Midyat Geleneksel Kent Dokusu ve Evleri Üzerine Bir İnceleme. Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 19(3), 313-326. s. 318. Düzenli, H. İ., & Düzenli, E. (2019). 100 yıl önce-100 yıl sonra Mardin: Birinci Cadde ve Halkevi Binası üzerinden bir modern kent okuması. Megaron, 14(1), 103-121. s. 115; 120. İmamoğlu, V. (1980). Microclimatic Elemants of Houses in Turkish Arid Zones. The architectural Press, New York. s.112 Eres, Z., & Yalman, N. (2016). Küreselleşme sürecinde arkeolojik mirasın korunmasında ulusal çabalar: Türkiye Örneği. Z. Eres içinde, Mimari ve Arkeolojik Koruma Kültürü Üzerine Yazılar (s. 79-90). İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları. s. 89. Eyüce, A. (2005). Geleneksel yapılar ve mekanlar. İstanbul: Birsen Yayınevi. s. 3. Gürhan, V. (2015). XVIII. Yüzyılda Mardin Kalesi Üzerine Bazı Tespitler. e-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi, 7(2), 219-233. s. 226 Kalak, M. (2018). Siverek Geleneksel Yerleşimini Biçimlendiren Mekansal Ögeler. Eskişehir. Yüksek Lisans Tezi: Anadolu Üniversitesi. Kalak, M., & Akdaş, M. (2020). Mekan Organizasyonunda Eyvanın Yeri ve Önemi. Ankara: iksad publishing house. s. 32; 34. Kalak, M., & Ayçam, İ. (2020). Güneydoğu Anadolu Geleneksel Kent Dokularının Ekolojik Tasarım İlkeleri Açısından Değerlendirilmesi Üzerine Bir İnceleme: Diyarbakır, Şanlıurfa Ve Mardin Örnekleri. Ankara: Gece Kitapevi. s. 185; 185-186. Közcü, H. (2016). Urfa Mimarisinde Kabaltılar. (N. Karadağ, Dü.) Şanlıurfa: Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi. s. 8 Küçük, M. (2013, Mayıs). Aidiyetin mekânı: Mardin’de kimlik ve mekânın değişimi. İdeal Kent, Mardin(9), s. 114-137. s. 120 Noyan, S. (2008). Mardin: Bir Şehir Bir Malikane Sıradışı Evler. Mardin: Mardin Valiliği. s. 68. Tunçer, M. (2013, Mayıs). Mardin’in Korunması ve UNESCO Dünya Miras Listesi’ne Girmesi. İdeal Kent, Mardin(9), s. 94-113. s. 100. Vitruvius. (2017). Mimarlık Üzerine On Kitap. (E. Çoraklı, Dü., & Ç. Dürüşken, Çev.) İstanbul: ALFA. s. 209-210. İNTERNET KAYNAKLARI Çerme, T. (2016, Eylül 21). Tomas ÇERME: ZENGİN OTOKTON KENT DOKUSUNA SAHİP MARDİN ŞEHRİ. http://westernarmeniatv.com: http://westernarmeniatv.com/tr/12213/turkish-tomas-cerme-zengin-otokton-kent-dokusuna-sahip-mardin-sehri (E.T. 08.08.2020)

Gelişmiş Arama


Duyurular

    ***********************

    mail mail mail mail mail

    Dergimizin Aralık sayısı 

    (25.12.2021)

    yayınlanmıştır.

    mail mail mail mail mail

    mail mail mail mail mail

    25 Mayıs 2022 tarihinde yayınlanacak sayımız için değerlendirilmek üzere 20 Nisan 2022 tarihine kadar makalenizi sisteme yükleyebilirsiniz!

    mail mail mail mail mail

     



Adres :Göztepe Mah., Beykoz, İstanbul/TURKEY
Telefon : Whatsapp: +90 555 005 92 85 Faks :+90 216 606 32 75
Eposta :info@euroasiajournal.org

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri